Osteotomie en epifysiodese (van tibia en fibula).

12 februari

Zo wordt een van de OK’s genoemd bij mij (Inge) op de afdeling orthopedie. Eerst even een disclaimer: dit is namelijk een nogal medisch verhaal. Als je dat niet leuk vind dan mag je deze blog skippen of alleen plaatjes kijken. Die vertellen wellicht ook genoeg. Maar voordat je stopt met lezen nog 1 ding: de eerste alinea is wél belangrijk. Dat gaat over het leven van de kinderen voordat ze geopereerd worden.

Wisten jullie dat deze kinderen soms 12 uur lang in een gat in de grond staan? De kennis van de lokale mensen is namelijk niet heel hoog. Zij zijn in de veronderstelling dat de benen niet krommer kunnen groeien wanneer het kind in de kuil staat. Ook worden de kindjes vaak gepest omdat ze er anders uitzien. Ze kunnen niet meespelen met andere kindjes en lopen kost veel energie en doet pijn. Hierdoor kunnen ze ook niet naar school, want vaak moet je daar lopend naar toe.

Over op de uitleg van de operatie:
Aan het begin was ik een beetje in de war, want in Zwolle noemen we de term osteotomie vaak bij kaak operaties. Dat was tenminste de eerste/snelste link die ik in mijn hoofd maakte. Al snel kwam ik er achter dat het been en de kaak een relatie hebben betreft de naam. Een osteotomie betekent namelijk dat je een bot doorsnijd en herpositioneert. Dit kan inhouden dat je het verkort, verlengd of uitlijnt. Dat verkorten en uitlijnen is wat het meeste hier gebeurd. Dat hadden jullie wellicht ook zelf bedacht🤗. Het doel van de operatie is (of course) om de benen weer recht te maken. Dit heeft als nevendoel dat een kind (in dit geval) minder pijn heeft aan de benen en ook gemakkelijker kan mobiliseren. Ook kan een kind op langere termijn kraakbeenslijtage of artrose ontwikkelen als het niet verholpen wordt.

Maar hoe kan het nou dat een kind zulke kromme benen krijgt? Daar is niet echt een eenduidig antwoord op. Daarnaast wordt hier ook niet echt onderzoek gedaan, dus een antwoord vinden is lastig. Wel is er onderzoek gedaan naar het zogenoemde ‘blount disease’ wat hier veel voorkomt. Dit is een ziekte die te maken heeft met de groeischijven rondom/in de knie van het kind. Het gaat veelal om de groeischijf aan de binnenkant van knie. Deze stopt met groeien en de groeischijf aan de buitenkant groeit wel door, waardoor je dus gebogen benen krijgt.
Een oorzaak waardoor je blount disease krijgt is niet bekend. Wel wordt het gerelateerd met vroeg lopen (voordat je 12 maanden bent) en overgewicht. Nu heeft in Afrika niet vaak een kind overgewicht (heb er in 1,5 maand tijd 2 gezien, eentje was net zo zwaar als mij😬). Hier wordt er gezegd dat het misschien wel komt door al het gewicht wat de kinderen op jonge leeftijd op hun hoofden tillen. Of dit echt daadwerkelijk zo is is niet bekend.

Wanneer een kind voor blount disease een osteotomie krijgt wordt er ook een epifysiodese gedaan. Dit houdt in dat er platen of schroeven in de groeischijf worden gezet zodat die niet meer functioneert. Dit voorkomt dat het been opnieuw krom groeit. Ze kunnen een hemi epyfisiodes doen, wat aan 1 kant is. Of aan beide kanten, een bilateral epyfisiodese. B

ij 1 meisje op de afdeling heb ik gezien dat ze voor de tweede keer kromme benen kreeg. Zij had in het land een operatie gehad voor haar kromme benen, alleen de chirurgen hadden haar groeischijf niet gestopt. Daardoor waren haar benen opnieuw krom gegroeid waardoor ze bij mercy ships terecht kwam. Nu hebben ze haar groeischijf wel gestopt waardoor haar probleem nu als het goed is niet meer terug komt. Op de foto’s zie je nog om welke botten het gaat, hoe de operatie we ongeveer uit ziet en hoe een epifysiodese werkt.

En voor alle Isala collega’s onder mijn volgers. Eindelijk antwoord op jullie veelgestelde vraag! *tromgeroffel🥁*: Hij gaat nog komen. De enige echte (gepensioneerde) orthopeed dr. Mostert🤩 Binnen nu en twee weken werk ik weer met een oud en vertrouwd iemand🤗